De Wet DBA is de juridische scheidsrechter tussen zzp en loondienst. Voor zzp'ers in de bouw is het de belangrijkste regel om te kennen: sta je er goed in, dan werk je legaal zelfstandig; sta je er slecht in, dan ben je in de praktijk een werknemer. In dit artikel leggen we uit wat de Wet DBA inhoudt, hoe de toets werkt en hoe je je opzet zo inricht dat je conform blijft.
Wat is de Wet DBA?
De Wet DBA regelt dat een opdrachtgever en een zelfstandige een schriftelijke overeenkomst moeten sluiten die aangeeft dat er geen arbeidsovereenkomst is. De wet beschermt tegen het schijnzelfstandig werken: het fenomeen waarbij iemand formeel zzp'er is, maar in de praktijk als werknemer werkt. Voor de bouw is dit relevant omdat veel zzp'ers langdurig voor één of een paar opdrachtgevers werken.
De 30%-test
Een veelgebruikte vuistregel is de 30%-test: als je meer dan 30% van je omzet uit één opdrachtgever haalt, is je ondernemersbasis kwetsbaar. Het is geen harde grens, maar wel een signaal. Hoe afhankelijker je bent van één partij, hoe moeilijker het is om te bewijzen dat je écht ondernemer bent. Spreid je opdrachtgevers waar dat kan, en documenteer waarom een hoge concentratie bij jouw rol past.
De criteria voor ondernemerschap
De toets kijkt naar een geheel van factoren. Belangrijkste: lever je eigen inbreng (tijd, geld, middelen)? Draag je het ondernemersrisico? Kun je weigeren? Werk je ook voor anderen? Bepaal je je eigen tarief? Werk je op eigen tempo en eigen locatie? Hoe meer van deze criteria op jouw situatie van toepassing zijn, hoe sterker je positie als zzp'er.
Veelvoorkomende valkuilen in de bouw
De grootste valkuil is de zzp'er die in de praktijk als een vaste kracht op de bouwplaats staat: zelfde werktijden, zelfde leidinggevende, zelfde opdrachtgever, geen eigen inbreng. Die situatie wordt snel als schijnzelfstandigheid gezien. Een tweede valkuil is het ontbreken van een schriftelijke overeenkomst. Houd je opzet scherp en laat je situatie periodiek checken.
Hoe je conform blijft
Concreet: spreid je opdrachtgevers, lever eigen inbreng, bepaal je eigen tarief en werktijden, en sluit een duidelijke overeenkomst. Check je situatie met de Wet DBA-checklist van Hire Impact ZZP — die loopt je door de criteria heen en geeft je een helder beeld van waar je staat. Zo voorkom je dat je achteraf voor verrassingen komt te staan.
Check je situatie in een paar minuten
De Wet DBA-checklist loopt je door de criteria heen en geeft je een helder beeld van je positie als zzp'er in de bouw.
Open de Wet DBA-checklist →